VI
EN
Mưa nhiều không chỉ khiến vườn sầu riêng ẩm ướt mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều loại nấm bệnh phát sinh và lây lan. Trong đó, bệnh thán thư sầu riêng là một trong những bệnh nhà vườn cần đặc biệt chú ý khi bước vào giai đoạn thời tiết mưa ẩm kéo dài.
Ban đầu, bệnh có thể chỉ xuất hiện dưới dạng những đốm nhỏ trên lá. Tuy nhiên, khi điều kiện môi trường thuận lợi, vết bệnh có xu hướng lan rộng, khiến mép lá vàng nâu, cháy khô và làm bộ lá suy yếu dần.
Đáng lưu ý, mưa kéo dài còn khiến đất dễ bị úng nước, bộ rễ hoạt động kém, cây giảm sức chống chịu. Khi kết hợp với độ ẩm cao, tán cây thiếu thông thoáng và ánh sáng yếu, nguy cơ nấm bệnh phát triển càng tăng.
Vì vậy, nhận biết sớm dấu hiệu bệnh thán thư trên sầu riêng và hiểu được những yếu tố khiến bệnh bùng phát sẽ giúp nhà vườn chủ động hơn trong quá trình chăm sóc cây.
Bệnh thán thư sầu riêng là gì?
Bệnh thán thư sầu riêng là bệnh do nhóm nấm Colletotrichum spp. gây ra. Đây là nhóm nấm có khả năng gây bệnh trên nhiều loại cây trồng và thường phát triển mạnh trong môi trường có độ ẩm cao.
Trên cây sầu riêng, bệnh có thể xuất hiện trên lá, đọt, cành non và một số bộ phận khác của cây. Trong đó, triệu chứng trên lá thường dễ quan sát hơn cả.
Nấm bệnh có khả năng tồn tại trên những bộ phận cây đã bị nhiễm bệnh hoặc các tàn dư thực vật trong vườn. Khi gặp điều kiện thích hợp như mưa nhiều, độ ẩm cao và lá thường xuyên bị ướt, nguồn bệnh có thể tiếp tục phát triển và lây lan.
Điểm đáng chú ý là giai đoạn đầu của bệnh thường không quá rõ ràng. Một vài đốm nhỏ trên lá đôi khi có thể bị nhầm với tổn thương cơ học, cháy lá do điều kiện thời tiết hoặc một số vấn đề dinh dưỡng.
Nếu không kiểm tra vườn thường xuyên, đến khi các vết bệnh liên kết thành những mảng cháy lớn thì bộ lá đã bị ảnh hưởng đáng kể.
Phân biệt thán thư với các biểu hiện cháy lá khác
Không phải tất cả tình trạng lá sầu riêng bị vàng mép hoặc cháy nâu đều là bệnh thán thư.
Một số hiện tượng khác như mất cân đối dinh dưỡng, tổn thương do hóa chất, điều kiện thời tiết bất lợi hoặc những bệnh lá khác cũng có thể tạo ra triệu chứng tương đối giống nhau.
Do đó, nhà vườn không nên chỉ dựa vào duy nhất biểu hiện “cháy lá” để kết luận cây bị bệnh.
Cần quan sát tổng thể:
- Vết bệnh bắt đầu từ vị trí nào?
- Vết có tiếp tục lan rộng hay không?
- Trên vườn có nhiều cây xuất hiện triệu chứng tương tự không?
- Bệnh có tăng nhanh sau những đợt mưa không?
- Bộ rễ và sức cây hiện tại như thế nào?
- Tán vườn có đang quá rậm và ẩm không?
Việc đánh giá nhiều yếu tố cùng lúc sẽ giúp xác định tình trạng cây chính xác hơn và tránh xử lý sai nguyên nhân.
Dấu hiệu bệnh thán thư sầu riêng dễ nhận biết
Bệnh thán thư trên sầu riêng thường biểu hiện rõ nhất trên lá. Nhà vườn có thể nhận biết qua một số dấu hiệu sau:
Xuất hiện đốm nâu trên lá
- Ban đầu, lá xuất hiện các đốm nhỏ màu nâu hoặc nâu sẫm, thường ở mép hoặc đầu lá. Khi độ ẩm cao, vết bệnh có thể lan rộng nhanh hơn.
Mép lá vàng và chuyển nâu
- Vùng quanh vết bệnh dần chuyển vàng, sau đó thành nâu. Mép lá có thể bị cháy và lan dần vào bên trong phiến lá.
Vết bệnh lan thành mảng cháy
- Các đốm nhỏ có thể liên kết thành mảng lớn, khiến lá khô, cháy và giảm khả năng quang hợp.
Lá khô, rụng sớm
- Khi bệnh nặng, lá có thể khô và rụng sớm, làm bộ tán suy yếu và ảnh hưởng đến sức sinh trưởng của cây.
Vì sao bệnh thán thư sầu riêng thường phát triển mạnh khi mưa nhiều?
Mưa kéo dài làm độ ẩm trong vườn tăng cao, tạo điều kiện thuận lợi để nấm bệnh phát triển và lây lan. Có 4 nguyên nhân chính nhà vườn cần lưu ý:
1. Độ ẩm cao, lá lâu khô
- Lá và cành thường xuyên ẩm ướt sau mưa, đặc biệt ở những vườn có tán rậm, khiến nấm bệnh dễ phát sinh và phát triển nhanh.
2. Bào tử nấm phát tán theo nước mưa
- Nước mưa và gió có thể làm bào tử nấm từ lá, cành bệnh hoặc tàn dư thực vật lây sang các bộ phận khỏe và cây xung quanh.
3. Đất ngập úng làm rễ suy yếu
- Vườn thoát nước kém khiến rễ thiếu oxy, giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng. Khi cây suy yếu, sức chống chịu với nấm bệnh cũng giảm theo.
4. Trời âm u, thiếu ánh sáng
- Mưa nhiều, ít nắng làm lá lâu khô và khả năng quang hợp giảm. Nếu tán cây quá dày, độ ẩm bên trong càng cao, tạo môi trường thuận lợi cho bệnh thán thư sầu riêng phát triển.
Những vườn sầu riêng nào có nguy cơ bị thán thư cao?
Không phải tất cả các vườn đều có mức độ rủi ro giống nhau.
Một số điều kiện có thể khiến nguy cơ bệnh thán thư sầu riêng tăng cao hơn, chẳng hạn:
- Vườn có tán cây quá rậm, nhiều cành giao nhau.
- Khoảng cách trồng khiến các tán cây che phủ lẫn nhau.
- Vườn nằm ở khu vực thấp, khó thoát nước sau mưa.
- Cây đang suy yếu hoặc bộ rễ hoạt động kém.
- Lá và cành bệnh cũ còn tồn tại nhiều trong vườn.
- Thời tiết liên tục mưa ẩm, ít nắng.
- Bộ lá thường xuyên bị ướt trong thời gian dài.
- Vườn ít được kiểm tra sau những đợt mưa lớn.
Những yếu tố này không đồng nghĩa cây chắc chắn mắc bệnh nhưng có thể tạo ra môi trường thuận lợi để nguồn nấm bệnh phát triển.
Do đó, với những vườn có nhiều yếu tố nguy cơ, tần suất thăm vườn và kiểm tra bộ lá cần được tăng lên trong mùa mưa.
Bệnh thán thư ảnh hưởng như thế nào đến cây sầu riêng?
Nếu bệnh chỉ xuất hiện trên một vài lá và cây vẫn khỏe, mức độ ảnh hưởng ban đầu có thể chưa lớn.
Tuy nhiên, nếu bệnh kéo dài và lan rộng trên toàn bộ tán cây, tác động sẽ ngày càng rõ rệt.
Làm giảm khả năng quang hợp
- Những phần lá đã bị cháy hoặc hoại tử không còn thực hiện tốt chức năng quang hợp.
- Khi số lượng lá khỏe giảm xuống, khả năng tạo nguồn dinh dưỡng cho cây cũng bị hạn chế.
Khiến bộ lá suy yếu
- Một bộ lá khỏe đóng vai trò rất quan trọng đối với quá trình sinh trưởng của sầu riêng.
- Nếu nhiều lá liên tục bị tổn thương, vàng, cháy hoặc rụng, cây sẽ khó duy trì bộ tán ổn định.
- Đặc biệt với cây đang phục hồi sau thu hoạch, việc mất nhiều lá có thể khiến quá trình hồi phục kéo dài hơn.
Làm cây giảm sức sinh trưởng
- Khi bệnh trên lá xảy ra đồng thời với tình trạng rễ bị ngộp hoặc cây thiếu dinh dưỡng, sức sinh trưởng tổng thể có thể giảm nhanh hơn.
- Cây có thể ra đọt yếu, lá mới kém khỏe và khả năng phục hồi sau điều kiện thời tiết bất lợi chậm hơn.
Ảnh hưởng đến các giai đoạn sinh trưởng tiếp theo
- Sầu riêng là cây lâu năm, mỗi giai đoạn chăm sóc đều có ảnh hưởng đến giai đoạn kế tiếp.
- Một cây có bộ lá và bộ rễ khỏe sẽ có nền tảng tốt hơn để tích lũy dinh dưỡng.
- Ngược lại, nếu cây phải mất nhiều thời gian phục hồi sau giai đoạn bệnh nặng, quá trình chuẩn bị cho những đợt sinh trưởng tiếp theo cũng có thể bị ảnh hưởng.
Kết luận
Bệnh thán thư sầu riêng thường biểu hiện qua các dấu hiệu như xuất hiện đốm nâu trên lá, vàng mép, vết bệnh lan rộng và làm lá cháy khô.
Vì vậy, trong mùa mưa, nhà vườn không nên chờ đến khi bộ lá cháy nhiều mới kiểm tra. Việc thường xuyên thăm vườn, quan sát lá, theo dõi tình trạng thoát nước và đánh giá sức cây sẽ giúp phát hiện những bất thường sớm hơn.
Đừng để vài đợt mưa khiến bộ lá sầu riêng suy yếu. Phát hiện sớm bệnh thán thư chính là bước đầu quan trọng để chủ động bảo vệ sức khỏe vườn cây.
Ở Phần 2: Cách Phòng Trị Bệnh Thán Thư Sầu Riêng Trong Mùa Mưa, MEPES sẽ cùng bà con tìm hiểu các biện pháp quản lý vườn, cắt tỉa, thoát nước, dinh dưỡng và kiểm soát nguồn nấm bệnh phù hợp.
————————————————–
CÔNG TY CỔ PHẦN KHOA HỌC CÔNG NGHỆ CAO ĐA QUỐC GIA
Website: https://www.mepes.vn/
Tiktok: www.tiktok.com/@alogiaosumak
Hotline: 0912.006.006
