VI
EN
Bệnh lép vàng và lem lép hạt là một trong những nhóm bệnh gây thiệt hại đáng kể trong giai đoạn lúa trổ bông và vào chắc. Khi bệnh xuất hiện, hạt lúa dễ bị lép, lửng, biến màu, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất cũng như chất lượng thương phẩm của hạt gạo.
Điều đáng lo ngại là bệnh thường phát sinh đúng vào thời điểm quyết định năng suất cuối vụ. Nếu không chủ động phòng ngừa, chỉ một đợt mưa kéo dài hoặc điều kiện thời tiết bất lợi cũng có thể khiến tỷ lệ lép tăng nhanh, làm giảm đáng kể sản lượng thu hoạch.
Trong bài viết dưới đây, Mepes sẽ giúp bà con hiểu rõ nguyên nhân, triệu chứng, điều kiện phát sinh cũng như giải pháp quản lý bệnh hiệu quả để bảo vệ bông lúa và tối ưu năng suất.
Bệnh lép vàng và lem lép hạt trên lúa là gì?
Bệnh lép vàng và lem lép hạt trên lúa là hiện tượng hạt lúa bị đổi màu, lép hoặc phát triển không hoàn chỉnh do sự tấn công của nhiều loại nấm, vi khuẩn kết hợp với điều kiện ngoại cảnh bất lợi.
Khác với nhiều bệnh chỉ do một tác nhân gây ra, bệnh lép vàng và lem lép hạt thường là tổ hợp của nhiều loại nấm bệnh và vi khuẩn cùng xuất hiện trên bông lúa, đặc biệt trong giai đoạn trổ và sau trổ.
Khi bệnh phát triển mạnh, hạt lúa có thể:
- Bị lép hoàn toàn.
- Lửng hạt.
- Chuyển màu vàng hoặc nâu đen.
- Xuất hiện các vết lem trên vỏ trấu.
- Hạt nhẹ cân, giảm tỷ lệ gạo nguyên sau xay xát.
Đây là nguyên nhân khiến năng suất giảm rõ rệt, đồng thời chất lượng gạo thương phẩm cũng bị ảnh hưởng.
Nguyên nhân gây bệnh lép vàng và lem lép hạt trên lúa
Có rất nhiều yếu tố dẫn đến bệnh, trong đó phổ biến nhất là sự kết hợp giữa nấm bệnh, vi khuẩn và điều kiện thời tiết.
Nấm gây hại trên bông lúa
Bệnh lép vàng và lem lép hạt là bệnh hại có tính chất phức hợp, do nhiều loại nấm và vi khuẩn cùng gây ra.
Trong điều kiện mưa nhiều, độ ẩm cao khi lúa trổ, các tác nhân gây bệnh dễ xâm nhập vào bông lúa, làm hạt bị lem màu, lép hoặc phát triển không hoàn chỉnh.
Vi khuẩn gây bệnh
Một số vi khuẩn cũng có khả năng gây lem hạt hoặc tạo điều kiện để nấm phát triển mạnh hơn.
Khi độ ẩm cao kéo dài, vi khuẩn phát triển nhanh trên bông lúa, đặc biệt sau những cơn mưa lớn.
Điều kiện thời tiết
Đây là yếu tố quyết định mức độ bùng phát của bệnh.
Nguy cơ bệnh tăng cao khi:
- Mưa nhiều trong thời gian lúa trổ.
- Sương mù xuất hiện vào sáng sớm.
- Độ ẩm không khí cao.
- Ruộng thoát nước kém.
- Gió mạnh làm phát tán nguồn bệnh.
Dấu hiệu nhận biết bệnh lép vàng và lem lép hạt
Bà con nên thường xuyên kiểm tra ruộng trong giai đoạn lúa trổ để phát hiện sớm các biểu hiện như:
Hạt lúa bị lem
Vỏ trấu xuất hiện:
- Đốm nâu.
- Đốm đen.
- Màu vàng nhạt.
- Vết loang không đều.
Ban đầu chỉ xuất hiện ở một số hạt nhưng sau đó lan ra cả bông.
Hạt lép hoặc lửng
Do hoa bị nhiễm bệnh nên quá trình thụ phấn và tích lũy dinh dưỡng bị gián đoạn.
Kết quả là:
- Hạt không vào chắc.
- Hạt lép.
- Hạt nhẹ cân.
Bông lúa kém sáng
Những bông khỏe thường có màu vàng sáng đồng đều.
Ngược lại, bông bị bệnh thường:
- Xỉn màu.
- Có nhiều hạt đổi màu.
- Mất tính đồng đều.
Tác hại của bệnh lép vàng và lem lép hạt
Nhiều bà con chỉ quan tâm đến số lượng hạt lép mà chưa đánh giá hết những ảnh hưởng lâu dài của bệnh.
Thực tế, bệnh có thể gây ra nhiều thiệt hại như:
Giảm năng suất
Tỷ lệ hạt chắc giảm khiến năng suất cuối vụ giảm đáng kể.
Nếu bệnh xuất hiện trên diện rộng đúng giai đoạn trổ rộ, thiệt hại có thể rất lớn.
Giảm chất lượng gạo
Hạt lem màu làm giảm giá trị thương phẩm.
Khi xay xát:
- Tăng tỷ lệ gạo gãy.
- Giảm tỷ lệ gạo nguyên.
- Màu sắc gạo không đẹp.
Gia tăng chi phí sản xuất
Khi bệnh phát triển mạnh, bà con phải:
- Phun bổ sung nhiều lần.
- Tăng chi phí thuốc.
- Tăng công lao động.
Trong khi đó hiệu quả phục hồi lại không cao nếu xử lý muộn.
Điều kiện khiến bệnh phát triển mạnh
Một số yếu tố làm gia tăng nguy cơ xuất hiện bệnh:
- Gieo sạ quá dày.
- Bón nhiều phân đạm.
- Thiếu kali và silic.
- Ruộng ít thông thoáng.
- Không quản lý bệnh đạo ôn, cháy bìa lá từ sớm.
- Mưa liên tục trong giai đoạn lúa trổ.
Việc quản lý đồng ruộng ngay từ đầu vụ sẽ giúp giảm đáng kể áp lực bệnh ở giai đoạn cuối.
Cách phòng bệnh lép vàng và lem lép hạt hiệu quả
Đối với nhóm bệnh này, phòng luôn hiệu quả hơn chữa.
1. Gieo sạ với mật độ hợp lý
Không nên gieo quá dày.
Ruộng thông thoáng sẽ giúp:
- Giảm ẩm độ.
- Hạn chế nguồn bệnh.
- Tăng khả năng quang hợp.
2. Bón phân cân đối
Không lạm dụng phân đạm.
Nên bổ sung đầy đủ:
- Kali.
- Canxi.
- Silic.
- Các nguyên tố trung và vi lượng.
Giúp cây cứng khỏe và tăng khả năng chống chịu.
3. Theo dõi thời tiết
Nếu dự báo có mưa đúng thời điểm lúa trổ, bà con nên chủ động kế hoạch phòng bệnh sớm thay vì chờ bệnh xuất hiện.
4. Quản lý đồng ruộng
- Giữ mực nước hợp lý.
- Vệ sinh đồng ruộng.
- Hạn chế tồn dư nguồn bệnh.
Bộ giải pháp được nhà nông tin dùng giúp phòng bệnh lép vàng và lem lép hạt trên lúa
Để bảo vệ bông lúa trong giai đoạn quyết định năng suất, nhiều bà con hiện nay ưu tiên áp dụng bộ giải pháp được nhà nông tin dùng gồm:
- VUA NẤM BỆNH
- SIÊU KHUẨN
- HELL GOLD
- MAK-BI 60SC
Sự kết hợp này hướng đến quản lý đồng thời các tác nhân gây hại trên bông lúa, đồng thời bổ sung dinh dưỡng cần thiết để cây duy trì sinh trưởng ổn định trong giai đoạn trổ và nuôi hạt.
Những lợi ích nổi bật của bộ giải pháp
Bộ giải pháp phòng trị bệnh lép vàng và lem lép hạt trên lúa của MEPES giúp:
- Hỗ trợ phòng bệnh lép vàng và lem lép hạt, giữ bông sáng và tăng tỷ lệ hạt chắc.
- Hạn chế sự phát triển của nấm và vi khuẩn gây hại trên bông lúa trong thời kỳ trổ.
- Hỗ trợ quá trình nuôi hạt, giúp hạt vào chắc đồng đều hơn.
- Bổ sung trung và vi lượng cần thiết, góp phần duy trì sức sinh trưởng của cây.
- Giữ bộ lá xanh khỏe, hỗ trợ quang hợp và vận chuyển dinh dưỡng đến hạt.
Bên cạnh việc hỗ trợ quản lý bệnh lép vàng và lem lép hạt, bộ giải pháp còn góp phần phòng ngừa nhiều bệnh hại phổ biến khác trên lúa như:
- Đạo ôn lá.
- Đạo ôn cổ bông.
- Đạo ôn cổ gié.
- Cháy bìa lá.
- Khô vằn.
- Đốm nâu.
- Nhiều bệnh do nấm và vi khuẩn thường gặp trong điều kiện thời tiết bất lợi.
Thời điểm sử dụng mang lại hiệu quả cao
Để phát huy hiệu quả phòng bệnh, bà con nên sử dụng bộ giải pháp vào giai đoạn lúa trổ lẹt xẹt đến trổ đều.
Đây là thời điểm bông lúa còn non, rất dễ bị nấm và vi khuẩn xâm nhập nếu gặp mưa hoặc độ ẩm cao.
Việc xử lý đúng thời điểm sẽ giúp giảm nguy cơ phát sinh bệnh, đồng thời hỗ trợ cây nuôi hạt tốt hơn trong giai đoạn sau.
Ngoài ra, cần:
- Phun đúng liều lượng theo hướng dẫn.
- Phun đều trên bông và tán lá.
- Không tự ý tăng liều.
- Kết hợp chăm sóc dinh dưỡng cân đối để đạt hiệu quả tối ưu.
Kết luận
Bệnh lép vàng và lem lép hạt là một trong những nguyên nhân làm giảm năng suất và chất lượng lúa ở giai đoạn cuối vụ. Do bệnh chịu ảnh hưởng lớn từ điều kiện thời tiết và sự kết hợp của nhiều tác nhân gây hại, việc chủ động phòng ngừa luôn mang lại hiệu quả cao hơn so với xử lý khi bệnh đã bùng phát.
Bên cạnh các biện pháp canh tác như gieo sạ hợp lý, bón phân cân đối và theo dõi sát diễn biến thời tiết, bà con nên áp dụng bộ giải pháp được nhà nông tin dùng gồm VUA NẤM BỆNH + SIÊU KHUẨN + HELL GOLD + MAK-BI 60SC từ giai đoạn lúa trổ lẹt xẹt đến trổ đều. Đây là giải pháp hỗ trợ quản lý bệnh lép vàng và lem lép hạt, đồng thời góp phần bảo vệ bông lúa, duy trì bộ lá khỏe, tăng tỷ lệ hạt chắc và hướng đến một vụ mùa đạt năng suất, chất lượng cao.
————————————————–
CÔNG TY CỔ PHẦN KHOA HỌC CÔNG NGHỆ CAO ĐA QUỐC GIA
Website: https://www.mepes.vn/
Tiktok: www.tiktok.com/@alogiaosumak
Hotline: 0912.006.006
